Yasal Faiz Hesaplama nedir?
250.000 TL'lik bir alacağınızı mart ayından beri tahsil edemediniz ve icra takibi ya da dava dilekçesinde işlemiş faizi yazmanız gerekiyor. Anapara, faizin başladığı gün, bugünün tarihi ve yıllık oran elinizdeyse gün sayısı ve faiz tutarı birkaç saniyede çıkar.
Hesap basit faize dayanır: faiz, anapara üzerinden gün sayısı kadar işler ve anaparaya eklenip yeniden faizlendirilmez. Faiz oranını siz girersiniz, çünkü yasal ve ticari faiz oranları resmî kararlarla değişir; güncel oranı ilgili kurumdan teyit edip alana yazın.
Faiz nasıl hesaplanır?
Araç yılı her zaman 365 gün sayar; artık yılda 366 gün kullanan bir hesap küçük farklar çıkarabilir.
- Başlangıç ve bitiş tarihi arasındaki gün sayısını bulun. Bitiş günü sayılmaz: 1 Ocak ile 31 Ocak arası 30 gündür.
- Anaparayı yıllık oranla çarpın; bu bir yıllık faizdir.
- Bir yıllık faizi 365'e bölüp gün sayısıyla çarpın.
- Faizi anaparaya ekleyerek toplam alacağı bulun.
Örnek 1: 100.000 TL, bir yıl, yıllık %24
2 Kasım 2025 ile 2 Kasım 2026 arası tam 365 gündür. Faiz 100.000 × 0,24 × 365/365 = 24.000 TL, toplam alacak 124.000 TL olur. Günlük faiz 65,75 TL'dir.
Örnek 2: 250.000 TL, 15 Mart–2 Kasım 2026, yıllık %36
232 gün için faiz 250.000 × 0,36 × 232/365 = 57.205,48 TL'dir; günlük faiz 246,58 TL, toplam alacak 307.205,48 TL olur.
Oran dönem içinde değişmişse her dönemi ayrı hesaplayıp toplamak gerekir. Aynı alacakta oranın 1 Temmuz'da %36'dan %30'a indiğini varsayalım (örnek oranlar, gerçek değil): 15 Mart–1 Temmuz arası 108 gün için 26.630,14 TL, 1 Temmuz–2 Kasım arası 124 gün için 25.479,45 TL faiz çıkar. Toplam 52.109,59 TL olur; tek oranla hesaplanan 57.205,48 TL ile arasında 5.096 TL fark vardır.
Hangi oran uygulanır?
Tablo genel çerçeveyi gösterir. Uyuşmazlığınızda hangi oranın uygulanacağı alacağın niteliğine bağlıdır; avukatınıza sorun.
| Alacak türü | Uygulanan faiz | Oran nereden öğrenilir? |
|---|---|---|
| Sözleşmede faiz yazmayan adi (medeni) alacak | Kanuni (yasal) faiz | İlgili mevzuat ve Resmî Gazete kararları |
| Ticari iş | Avans faizi | TCMB'nin ilan ettiği avans faiz oranı |
| Sözleşmede faiz oranı yazıyorsa | Sözleşme faizi (yasal sınırlar içinde) | Sözleşme metni |
| Vergi ve kamu alacakları | Ayrı kurallar (gecikme faizi, gecikme zammı) | Vergi Gecikme Faizi ve Gecikme Zammı sayfaları |
Sık yapılan hatalar
- Bitiş gününü de saymak. 1-31 Ocak arası faiz 31 değil 30 gün için işler.
- Yıllık oranı aylık oran gibi yazmak. Alan yıllık oran ister; aylık oranı 12 ile çarpın.
- Faiz başlangıç tarihini yanlış almak. Başlangıç genellikle vadenin dolduğu ya da temerrüde düşülen tarihtir, faturanın düzenlendiği tarih değil.
- Dönem içinde oran değişmişken tek oranla hesaplamak. Yukarıdaki örnekte fark yaklaşık 5.000 TL'dir.
- Faizin faizini istemek. Kural olarak işlemiş faize ayrıca faiz işletilemez; yalnızca belirli koşullarda mümkündür.
Sık sorulan sorular
Yasal faiz yıllık kaçtır?
Güncel oran mevzuata ve resmî kararlara göre değişir. İlgili kurumun veya Resmî Gazete'nin güncel duyurusuna bakın; sonra oranı alana yazın.
Yasal faiz ile temerrüt faizi aynı mıdır?
Değildir. Yasal faiz, sözleşme faizi yoksa uygulanan kanuni orandır. Temerrüt faizi ise borçlu ödemeyi geciktirdiğinde işler; sözleşmede oran yoksa genellikle yasal oran uygulanır, ticari işlerde avans faizi söz konusu olabilir.
Faiz ne zaman başlar?
Vadesi belli bir borçta genellikle vadenin geldiği gün, vadesi belli değilse ihtar ile borçlu temerrüde düşer. Dava ve icra takibinde başlangıç tarihi yazılmış olmalıdır; hukuki durumu avukatınızla netleştirin.
Faize faiz işler mi?
Kural olarak hayır. İşlemiş faize ayrıca faiz yürütülemez, ancak belirli şartlarda mümkündür.
Bu hesap icra takibinde kullanılabilir mi?
Tutarın yaklaşık hesabı için kullanılır. İcra takibine yazılacak faiz tutarı ve başlangıç, alacağın dayanağına göre avukat veya icra dairesi tarafından belirlenir.
Resmî kaynaklar
Güncel oran ve düzenlemeler için ilgili kurumun duyurularına bakın:
Hukuki işlemler için avukata danışın; oran ve uygulama özel durumlara göre değişebilir.