Faiz Oranı Dönüştürme Hesaplama nedir?
Bir bankanın kredi kartı ekranında “aylık %3” yazıyor, mevduat afişinde ise “yıllık %36” görüyorsunuz. İkisi aynı rakamdan türemiş gibi görünse de aynı değildir: aylık %3'ü her ay anaparaya ekleyerek ilerlerseniz yıl sonunda ödeyeceğiniz ya da kazanacağınız oran %36 değil, %42,58 olur. Aradaki 6,58 puanlık fark, faizin faize binmesinden gelir.
Oranı ve türünü seçin; araç aynı oranı efektif yıllık, aylık, üç aylık, altı aylık ve günlük eşdeğerlerine çevirir. Nominal oran seçtiyseniz yılda kaç kez bileşiklendiğini de belirtebilirsiniz. Kullanılan formüller sayfanın altında ve sonuç notunda açıkça yazılıdır.
Dönüşümde kullanılan formüller
Nominal oran, anaparaya eklemeden yalnızca “yıllık” diye ilan edilen orandır; m, bu oranın yılda kaç kez anaparaya eklendiğini gösterir. m = 1 ise nominal ile efektif oran birbirine eşittir. Bileşiklenme sıklığı arttıkça efektif oran yükselir ama sınırsız büyümez; günlük bileşiklenmede bile fark küçük kalır.
Aylık orandan yıllığa çıkarken 12 ile çarpmak yalnızca basit (nominal) yıllık karşılığı verir. Gerçek yıllık maliyet ya da getiri için üssü almanız gerekir.
Örnek 1: Aylık %3'ün yıllık karşılığı
Araç aylık %3 oranı için efektif yıllık oranı %42,5761, yıllık basit karşılığı ise %36 olarak verir. Üç aylık eşdeğer bileşik oran %9,2727, altı aylık eşdeğer %19,4052, günlük eşdeğer %0,09723'tür. Aynı sonuç, %36 nominal oranı yılda 12 kez bileşikleştirince de çıkar. Bu rakamlar yalnızca örnek senaryodur, güncel bir oranı temsil etmez.
Örnek 2: Yıllık %50 efektif oranın aylık karşılığı
Yıllık efektif %50 oranını girerseniz aylık eşdeğer bileşik oran %3,4366 çıkar. 12 ile çarpıp “aylık %41” gibi bir yıllık rakam söylemek (%41,2393) efektif oranı eksik gösterir. İkinci bir senaryo: nominal %24 oranı yılda 4 kez bileşikleşirse efektif yıllık oran %26,2477, aylık eşdeğeri %1,9613 olur.
Aynı nominal oran, farklı bileşiklenme
Bileşiklenme sıklığı arttıkça efektif oran yükselir. Bir ürünün yıllık oranını başka bir ürünle karşılaştırırken ikisini de efektif orana çevirmek adil kıyas sağlar.
| Yılda bileşiklenme | Efektif yıllık oran |
|---|---|
| 1 (yıllık) | %36 |
| 4 (üç aylık) | %41,1582 |
| 12 (aylık) | %42,5761 |
| 365 (günlük) | %43,3075 |
Aylık orandan efektif yıllığa hızlı tablo
| Aylık oran | Basit yıllık (×12) | Efektif yıllık |
|---|---|---|
| %1 | %12 | %12,6825 |
| %2 | %24 | %26,8242 |
| %3 | %36 | %42,5761 |
| %4 | %48 | %60,1032 |
| %5 | %60 | %79,5856 |
Oran çevirirken sık yapılan hatalar
- Aylık oranı 12 ile çarpıp bunu yıllık maliyet saymak. Bileşik etki yüzünden gerçek oran daha yüksektir.
- Yıllık oranı 12'ye bölüp aylık oran bulmak. Efektif yıllık oran için aylık eşdeğer, 12. kök alınarak bulunur.
- Basit ve bileşik faizi karıştırmak. Vadesi bir yıldan kısa işlemlerde basit faiz yaygındır; uzun vadede bileşik etki büyür.
- Oranı yüzde olarak girmek yerine 0,03 gibi ondalık yazmak. Araç alanı yüzde olarak bekler.
- Vergi, komisyon ve dosya masraflarını oranın içinde sanmak. Bu araç yalnızca matematiksel dönüşüm yapar; kredi için toplam maliyeti ayrıca hesaplayın.
Güncel oranı nereden öğrenirsiniz?
Mevduat ve kredi oranları kuruma, vadeye ve güne göre değişir. Güncel oran için bankanızın ilan ettiği tarifeye, referans oranlar için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın yayımladığı verilere bakın. Bu sayfadaki oranlar yalnızca hesabı göstermek için seçilmiş örneklerdir.
Sık sorulan sorular
Aylık %3 faiz yıllık yüzde kaç eder?
Aylık bileşiklenirse efektif yıllık oran %42,5761'dir. 12 ile çarpıp %36 demek yalnızca yıllık basit (nominal) karşılığıdır.
Nominal ve efektif faiz arasındaki fark nedir?
Nominal oran bileşiklenmeyi göstermeyen ilan oranıdır. Efektif oran, bileşikleşmenin yıl sonundaki gerçek etkisini içerir ve her zaman nominal orana eşit ya da ondan büyüktür.
Efektif yıllık getiri neden kıyaslama için daha iyidir?
Farklı bileşiklenme sıklığına sahip ürünleri aynı ölçüye getirir. Böylece aylık ödemeli bir ürün ile yıl sonu ödemeli bir ürünü doğrudan karşılaştırabilirsiniz.
Yıllık oranı 12'ye bölerek aylık oranı bulabilir miyim?
Yalnızca yıllık oran nominal ise ve aylık bileşiklenme varsa doğrudur. Efektif yıllık oranın aylık karşılığı için 12. kök alınır: (1 + efektif)^(1/12) − 1.
Basit faizden bileşik faize nasıl geçilir?
Basit yıllık oranı nominal olarak girin ve bileşiklenme sayısını seçin. Araç efektif karşılığı verir. Vade sonu tutarı görmek için Bileşik Faiz Hesaplama aracına geçebilirsiniz.
Bu oranlar güncel mi?
Hayır. Sayfadaki oranlar örnek senaryodur. Güncel oran için bankanızın tarifesine ve Merkez Bankası verilerine bakın.
Resmî kaynaklar
Güncel oran ve düzenlemeler için ilgili kurumun duyurularına bakın:
Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Faiz, stopaj ve vergi oranları kurumdan kuruma ve zamana göre değişir; işlem yapmadan önce güncel oranları teyit edin.