Vücut Kitle İndeksi Hesaplama nedir?
Boyunuz 160 cm, kilonuz 72 kg. Bu, boyunuza göre fazla mı? Boy ve kiloyu tek bir sayıya çeviren vücut kitle indeksi (VKİ), bu soruya hızlı bir ilk bakış verir. Dünya Sağlık Örgütü'nün yetişkinler için kullandığı sınıflamada 18,5 ile 24,9 arası normal aralıktır.
Boyunuzu cm, kilonuzu kg olarak girdiğinizde VKİ'niz, sınıfı, boyunuza uyan kilo aralığı ve bu aralığa uzaklığınız görünür. Aşağıda iki farklı kişiyle adım adım hesap, sık yapılan hatalar ve VKİ'nin neyi göstermediği var.
VKİ adım adım nasıl çıkar?
Sonuç 22,9 olduğundan bu kişi normal aralıktadır. Boyuna uyan sağlıklı kilo aralığı 56,7 – 76,3 kg olarak gösterilir.
- Boyu metreye çevirin: 175 cm = 1,75 m.
- Boyun karesini alın: 1,75 × 1,75 = 3,0625.
- Kiloyu bu sayıya bölün: 70 ÷ 3,0625 = 22,9.
İkinci örnek: 160 cm, 72 kg
72 ÷ (1,60 × 1,60) = 72 ÷ 2,56 = 28,1. Bu değer 25,0 – 29,9 arasında olduğundan sınıf "Fazla kilolu" olur. Boy için sağlıklı kilo aralığı 47,4 – 63,7 kg çıkar; araç aralığın üst sınırına 8,3 kg uzaklık olduğunu gösterir.
Bu fark bir hedef ya da tavsiye değildir; yalnızca VKİ 24,9'a denk gelen kiloyla aranızdaki mesafedir. Nasıl bir yol izleneceği kişiye özeldir ve bir hekim ya da diyetisyenle konuşulmalıdır.
VKİ sınıfları
| VKİ | Sınıf |
|---|---|
| 18,5'in altı | Zayıf |
| 18,5 – 24,9 | Normal kilolu |
| 25,0 – 29,9 | Fazla kilolu |
| 30,0 – 34,9 | 1. derece obez |
| 35,0 – 39,9 | 2. derece obez |
| 40 ve üzeri | 3. derece (aşırı) obez |
Sık yapılan hatalar
- Boyu metre yerine santimetre ile bölmek ya da kiloyu yanlış birimle girmek. Araca boyu cm, kiloyu kg girin.
- Her seferinde farklı koşulda tartılmak. Mümkünse hep sabah, aynı koşullarda tartılın; boyu ayakkabısız ölçün.
- Sınır değerlere takılmak. Sınıf VKİ 25,0'a kadar normal kalır; 24,9 ile 25,0 arasındaki kişiler için araç kilo verme satırı göstermez ve "Sağlıklı aralıktasınız" der. Aralığın 24,9 üst sınırı yalnızca standart gösterimdir.
- VKİ'yi tek başına karar ölçütü yapmak. Kas kütlesini ve yağın nerede toplandığını ayırt etmez.
- Çocuk, ergen ve gebeler için kullanmak. Bu hesap yetişkinler içindir.
VKİ neyi göstermez?
- Kas ve yağ ayrımını: kası yüksek bir sporcu "fazla kilolu" çıkabilir.
- Yağın dağılımını: aynı VKİ'de karın bölgesinde toplanan yağ farklı değerlendirilir. Bu yüzden bel/kalça oranına da bakılır.
- Yaşa bağlı farkları: yaşlılarda değerlendirme ayrıca yapılır.
Sık sorulan sorular
VKİ 25 olunca hemen fazla kilolu mu sayılırım?
Sınıflar kesin çizgilerle ayrılır ama vücut bu çizgilerde değişmez. 24,9 ile 25,1 arasındaki fark tek başına bir şey ifade etmez; asıl bakılacak şey genel tablodur. Kesin değerlendirme için hekiminize danışın.
Sporcuların VKİ'si neden yüksek çıkar?
Formül yalnızca boy ve kiloyu kullanır; kas yağdan ağır olduğu için kası yüksek biri sınıflamada yüksek görünebilir. Böyle durumlarda vücut yağ oranı ve bel ölçüsü daha bilgilendirici olur.
Erkek ve kadın için VKİ farklı mı hesaplanır?
Hayır, formül ve sınıflar aynıdır. Araçtaki cinsiyet seçimi bu hesabı değiştirmez.
Hamileyken VKİ'me bakabilir miyim?
Gebelikte kilo değişimi doğal olduğundan bu sınıflama kullanılmaz. Kilo takibini doktorunuzla yapın.
VKİ'm normal ama karnım çıkık. Yeterli mi?
VKİ yağın yerini göstermez. Bel çevresi ve bel/kalça oranı ek bilgi verir; bel/kalça oranı aracını deneyebilirsiniz.
Resmî kaynaklar
Güncel oran ve düzenlemeler için ilgili kurumun duyurularına bakın:
Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı, tedavi veya diyet planı yerine geçmez. Sağlıkla ilgili kararlar için bir hekim veya diyetisyene danışın.