Ortalama Vade Hesaplama nedir?
Müşteriden üç ayrı çek aldınız: 25.000 TL Aralık ortasında, 40.000 TL Ocak'ta, 35.000 TL Şubat sonunda tahsil edilecek. Bu üç alacağı tek bir tarihte toplanmış gibi düşünseniz o tarih ne olurdu? Ortalama vade bu soruya cevap verir ve çok kalemli alacak ya da borcu tek bir vadeye indirger.
Başlangıç tarihini seçin, her satıra “tutar tarih” biçiminde kalemleri yazın (örneğin 25000 15.12.2026). Araç tutar ağırlıklı ortalama günü ve karşılık gelen tarihi hesaplar.
Tutar ağırlıklı ortalama
Gün sayısı, başlangıç tarihinden her kalemin vade tarihine kadar geçen süredir. Büyük tutarlar ortalamayı kendi vadesine doğru çeker.
Örnek 1: Üç çek, başlangıç 1 Kasım 2026
Toplam tutar 100.000 TL, ağırlıklı ortalama 84,65 gün. Tarih olarak 1 Kasım'dan 85 gün sonrası, yani 25 Ocak 2027 Pazartesi.
| Tutar | Vade tarihi | Gün |
|---|---|---|
| 25.000 TL | 15.12.2026 | 44 |
| 40.000 TL | 20.01.2027 | 80 |
| 35.000 TL | 28.02.2027 | 119 |
Örnek 2: Başlangıç 15 Kasım 2026
60.000 TL (1 Aralık 2026, 16 gün), 60.000 TL (1 Ocak 2027, 47 gün) ve 30.000 TL (1 Mart 2027, 106 gün) için toplam 150.000 TL, ortalama 46,4 gün; ortalama vade tarihi 31 Aralık 2026 Perşembe.
Tutarın ağırlığı sonucu nasıl çeker?
Tutarlar eşitse sonuç iki tarihin tam ortasıdır. Tutar birine kayarsa ortalama o kaleme yaklaşır. İkinci satırda sonucun Cumartesi'ye denk geldiğine dikkat edin: iş günü ayarlaması sizin sorumluluğunuzdadır.
| Kalemler | Ortalama gün | Ortalama vade tarihi |
|---|---|---|
| 50.000 TL (30 gün) + 50.000 TL (92 gün) | 61 | 15 Ocak 2027 Cuma |
| 10.000 TL (30 gün) + 90.000 TL (120 gün) | 111 | 6 Mart 2027 Cumartesi |
Sık yapılan hatalar
- Başlangıç tarihini yanlış seçmek. Tüm gün sayıları bu tarihe göre hesaplanır.
- Tutarı ve tarihi ters sırada yazmak. Biçim, tutar boşluk tarih şeklindedir.
- Kalemleri eşit ağırlıklı saymak. Tarihlerin basit ortalaması, tutarlar farklıysa yanlış sonuç verir.
- Hafta sonu ve resmî tatilleri hesaba katmamak. Araç takvim gününe göre çalışır.
- Ortalama vadeyi bileşik faiz hesabına doğrudan taşımak. Bu yaklaşım, basit faiz ve dış iskontoda toplam kesintiyi aynen verir; bileşik hesaplarda yaklaşık kalır.
Sık sorulan sorular
Ortalama vade ne işe yarar?
Birden çok kalemi tek tarihte toplu ödemek ya da tahsil etmek, ayrıca iskonto veya faiz hesabını basitleştirmek için kullanılır.
Tutarlar eşitse ne olur?
Tarihlerin aritmetik ortalaması alınır.
Tarihleri hangi biçimde yazmalıyım?
GG.AA.YYYY veya YYYY-AA-GG biçimini kullanabilirsiniz. Her kalem ayrı satırda, tutar önce, tarih sonra yazılır.
Başlangıç tarihi geçmişte olabilir mi?
Olabilir; başlangıçtan sonra gelen vadeler için gün sayısı pozitif, öncesinde kalanlar için negatif çıkar. Geçmişe dönük bir ortalama için tutarlılığa dikkat edin.
Resmî kaynaklar
Güncel oran ve düzenlemeler için ilgili kurumun duyurularına bakın:
Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Faiz, stopaj ve vergi oranları kurumdan kuruma ve zamana göre değişir; işlem yapmadan önce güncel oranları teyit edin.