Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama nedir?
Bir müşteriye danışmanlık hizmeti verdiniz ve serbest meslek makbuzu keseceksiniz. Kasanıza 18.000 TL girsin istiyorsanız makbuza kaç lira yazmalısınız? KDV eklenir, stopaj kesilir, bazen tevkifat da devreye girer; net tutarı aklınızda tutarak brüte ulaşmak kolay değildir.
Brüt tutarı ya da elinize geçmesini istediğiniz net tutarı seçin. KDV oranı, stopaj ve gerekiyorsa KDV tevkifat oranını girin. Makbuz toplamı, KDV, stopaj, tevkifat ve tahsil edilecek tutar tek ekranda görünür.
Formüller
Netten brüte geçişte: Brüt = Net ÷ (1 + KDV oranı × (1 − tevkifat oranı) − stopaj oranı). KDV ve stopaj oranı eşitse çarpan 1 olur ve brüt tutar, tahsil edilecek tutara eşittir.
Örnek 1: 15.000 TL brüt, %20 KDV, %20 stopaj
KDV 3.000 TL, stopaj 3.000 TL. Makbuz toplamı 18.000 TL, tahsil edilecek tutar 15.000 TL olur. KDV ve stopaj aynı oranda olduğundan tahsilat brüte eşittir; ama stopaj yıllık beyanda vergi olarak mahsup edileceği için gerçek gelirinizi azaltmaz.
Örnek 2: Net hedefinden brüte, tevkifatlı makbuz
- Hedef: net 18.000 TL; KDV %20, stopaj %20, KDV tevkifatı %50.
- Çarpan = 1 + 0,20 × (1 − 0,50) − 0,20 = 0,90.
- Brüt = 18.000 ÷ 0,90 = 20.000 TL.
- KDV 4.000 TL, tevkifat 2.000 TL, stopaj 4.000 TL. Makbuz toplamı 24.000 TL, tahsil edilecek 18.000 TL.
Dört senaryo yan yana
Stopaj kesilmeyen müşteride (üçüncü satır) net ile brüt arasında yalnızca KDV farkı vardır. Düşük KDV'li işte (dördüncü satır) stopaj KDV'den büyük olduğu için tahsilat brütün altında kalır.
| Girdi | KDV / stopaj / tevkifat | Brüt | Makbuz toplamı | Tahsil edilecek |
|---|---|---|---|---|
| Brüt 15.000 TL | %20 / %20 / yok | 15.000 TL | 18.000 TL | 15.000 TL |
| Net 18.000 TL | %20 / %20 / %50 | 20.000 TL | 24.000 TL | 18.000 TL |
| Net 25.000 TL | %20 / yok / yok | 20.833,33 TL | 25.000 TL | 25.000 TL |
| Brüt 8.000 TL | %10 / %20 / yok | 8.000 TL | 8.800 TL | 7.200 TL |
Sık yapılan hatalar
- Net tutarı brütmüş gibi girmek; yön seçimini kontrol edin.
- Stopajı 'gider' sanmak. Stopaj peşin ödenen gelir vergisidir ve beyannamede mahsup edilir.
- Tevkifat oranını yüzde olarak girmek yerine 5/10'u 5 yazmak; 5/10 için %50 girilir.
- Her müşteriden stopaj kesileceğini varsaymak.
Sık sorulan sorular
Stopaj yıllık beyanda ne olur?
Kesilen stopaj, yıllık gelir vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir.
Her müşteriden stopaj kesilir mi?
Stopaj kesme yükümlülüğü karşı tarafın statüsüne (şirket, kamu, işletme defteri tutan vb.) bağlıdır.
Tahsil edilecek tutar neden bazen brütle aynı çıkıyor?
KDV oranı ile stopaj oranı eşitse ve tevkifat yoksa makbuza eklenen KDV ile kesilen stopaj birbirini götürür. Stopaj peşin ödenmiş vergi olduğundan yıllık beyanda mahsup edilir.
KDV tevkifatı makbuzda nasıl görünür?
KDV'nin tevkif edilen kısmı alıcı tarafından beyan edilir; sizin tahsil ettiğiniz tutar düşer. Tevkifat oranını işlemin türüne göre belirleyin.
KDV oranını nasıl seçmeliyim?
Hizmetin KDV oranı mesleğe ve hizmet türüne göre değişir. Emin değilseniz mali müşavirinize sorun.
Resmî kaynaklar
Güncel oran ve düzenlemeler için ilgili kurumun duyurularına bakın:
Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır. Oran ve tutarlar dönemsel olarak değişir; resmî işlemlerde SGK, GİB veya mali müşavirinizin hesabını esas alın.