Hız Yol Zaman Hesaplama nedir?
İstanbul'dan Ankara'ya 450 km yol var ve ortalama 90 km/sa gideceksiniz; varış süresi 5 saat mi çıkar? Ya da 10 km'lik koşuyu 55 dakikada tamamladınız ve hız ile tempo değerinizi görmek istiyorsunuz. Hız, yol ve zaman arasında tek bir formül var ve üçünden ikisini bildiğinizde üçüncüsü bulunur.
Bulmak istediğiniz değeri seçin, bildiklerinizi girin. Süreyi saat, dakika ve saniye olarak ayrı ayrı yazabilirsiniz. Araç sonucu km/sa, m/sn, mil/sa ve knot olarak verir; hız bulunuyorsa ve koşu hızı aralığındaysa dk/km tempoyu da gösterir.
Formül
Hesap yalnızca ortalama hız içindir: yol boyunca duraklama, trafik ya da hız değişimi varsa toplam yolu toplam süreye böldüğünüzde ortalamayı bulursunuz. Anlık hız ayrı bir kavramdır.
km/sa ile m/sn dönüşümü
Bir knot, saatte 1 deniz mili (1,852 km/sa) demektir; mil/sa ise saatte 1 kara mili (1,609344 km/sa) hızıdır.
| km/sa | m/sn | Not |
|---|---|---|
| 36 | 10 | 36 ÷ 3,6 |
| 50 | 13,89 | kentiçi hız sınırı |
| 90 | 25 | 90 ÷ 3,6 |
| 120 | 33,33 | otoyol hız sınırı |
| 30 | 8,33 | 100 m'yi 12 sn'de koşmak |
Örnek: 320 km'yi 3 saat 30 dakikada gitmek
Hız seçip yolu 320 km, süreyi 3 saat 30 dakika yazın. Ortalama hız 91,4286 km/sa, yani 25,3968 m/sn çıkar. Aynı hız 56,8111 mil/sa ve 49,3675 knot'a denk gelir. Şehirlerarası seyahatlerde mola süresini de toplam süreye katarsanız ortalama hız düşer; bu hesap duraklamasız hızı değil, kapıdan kapıya ortalamayı verir.
Örnek: Maraton ve koşu tempoları
Süreyi bulmak için 42,195 km ve 12 km/sa yazın: 3 sa 30 dk 59 sn. Yol seçeneğinde 72 km/sa hızla 2 saat 15 dakika giderseniz 162 km alırsınız. Hız seçeneğinde 100 metreyi 12 saniyede koşan birinin hızı 8,3333 m/sn, yani 30 km/sa'dır; tempo 2 dk/km çıkar.
Süre ondalıklı mı, saat-dakika mı?
3,5 saat ile 3 saat 30 dakika aynı süredir; ama 3,30 saat 3 saat 30 dakika değil 3 saat 18 dakikadır. Saat ve dakika için ayrı kutuları kullanarak bu karışıklığı önleyebilirsiniz. Sonuçta süre “3 sa 30 dk 59 sn” biçiminde, ondalık saat olarak da verilir.
Sık yapılan hatalar
- Birimleri karıştırmak: yol km, süre dakika ise önce süreyi saate çevirin ya da araçtaki ayrı kutuları kullanın.
- Ondalık saat ile dakikayı eşitlemek: 2,25 saat 2 saat 25 dakika değil, 2 saat 15 dakikadır.
- Gidiş ve dönüş hızlarının aritmetik ortalamasını almak: gidiş 60, dönüş 90 km/sa ise ortalama hız 75 değil 72 km/sa'dır (toplam yol ÷ toplam süre).
- Sıfır süre girmek: hız hesabında süre sıfırdan büyük olmalıdır.
- Knot ile mil/sa'yı eşitlemek: knot deniz milidir, mil/sa kara mili; 100 knot yaklaşık 185,2 km/sa'dır.
Sık sorulan sorular
km/sa m/sn'ye nasıl çevrilir?
km/sa değerini 3,6'ya bölün. 90 km/sa = 25 m/sn. Tersi için m/sn değerini 3,6 ile çarpın.
Ortalama hız nasıl hesaplanır?
Toplam yolu toplam süreye bölün. Hızların aritmetik ortalaması yanlış sonuç verebilir.
Tempo nedir?
Bir kilometreyi kaç dakikada koştuğunuzu gösterir (dk/km). Hız 10 km/sa ise tempo 6 dk/km'dir.
Süreyi nasıl girmeliyim?
Saat, dakika ve saniye kutularına ayrı ayrı yazın. Boş bıraktığınız kutu sıfır sayılır.
Mil/sa ile knot arasında fark var mı?
Evet. Mil/sa kara mili (1,609344 km) üzerinden, knot deniz mili (1,852 km) üzerinden hesaplanır.