KDV Hesaplama nedir?
Elinizde 2.450 TL'lik KDV dahil bir fatura var ve matrahı bilmeniz gerekiyor. Ya da bir müşteriye 8.500 TL + KDV teklif verdiniz ve faturanın toplamını görmek istiyorsunuz. İki durumda da aranan üç sayı aynı: matrah, KDV tutarı ve KDV dahil toplam.
Tutarı yazın, bunun KDV hariç mi dahil mi olduğunu seçin, sonra oranı belirleyin (%20, %10, %1 ya da %0). Sonuç kutusundaki üç satır birbirini tamamlar; hangisini bildiğiniz önemli değil, diğer ikisi hemen çıkar.
Hariçten dahile, dahilden hariçe: iki formül
KDV tutarı her zaman matrahın oranıyla çarpımıdır. Dahil fiyattan geri dönerken ise fiyatı 1,20'ye (%20 için), 1,10'a (%10 için) ya da 1,01'e (%1 için) bölersiniz. Yüzde çıkarmak yanlış sonuç verir; çünkü KDV, dahil fiyatın değil hariç fiyatın yüzdesidir.
Örnek 1: 2.450 TL'lik KDV dahil bedel (%10)
Dahil fiyatın içindeki KDV payı %10 oranda yaklaşık %9,09'dur (1/11). Yani 2.450'nin %10'unu almak, 245 TL bulur ve yanlıştır.
- KDV dahil tutar 2.450 TL, oran %10: 2.450 ÷ 1,10 = 2.227,27 TL (matrah).
- KDV = 2.450 − 2.227,27 = 222,73 TL.
- Kontrol: 2.227,27 × 0,10 = 222,73 TL; matrah + KDV = 2.450 TL.
Örnek 2: 8.500 TL + KDV teklifi (%20)
KDV = 8.500 × 0,20 = 1.700 TL. Müşterinin ödeyeceği toplam 10.200 TL olur. Teklifte tutarın yanına 'KDV hariç' yazmak, sonradan çıkacak fark tartışmasını önler.
Çarpanlar ve dahil fiyattaki KDV payı
Yanlış yöntemin farkı: 36.000 TL'lik %20 KDV dahil bedelden %20 düşerseniz 28.800 TL bulursunuz. Doğru matrah 30.000 TL'dir; fark 1.200 TL'dir.
| Oran | Hariç → dahil | Dahil → hariç | Dahil fiyattaki KDV payı |
|---|---|---|---|
| %20 | × 1,20 | ÷ 1,20 | yaklaşık %16,67 (1/6) |
| %10 | × 1,10 | ÷ 1,10 | yaklaşık %9,09 (1/11) |
| %1 | × 1,01 | ÷ 1,01 | yaklaşık %0,99 (1/101) |
| %0 | × 1 | ÷ 1 | yok |
Sık yapılan hatalar
- KDV dahil fiyattan oranı doğrudan düşmek (36.000 TL'den %20 çıkarmak gibi).
- Tutarın hariç mi dahil mi olduğunu seçmeden sonucu okumak; segment seçimi ters kalırsa sonuç tamamen değişir.
- Aynı faturada farklı oranlı kalemleri tek oranla hesaplamak; kalemleri ayrı ayrı girip toplayın.
- Ara sonuçları yuvarlayıp toplamda kuruş farkı yaratmak; araç kuruş hassasiyetiyle çalışır, muhasebe programınızın yuvarlama kuralı farklı olabilir.
Hangi ürün hangi KDV oranına tabi?
Kesin oran ürünün ya da hizmetin KDV mevzuatındaki listesine göre belirlenir. Emin olmadığınız kalemde güncel listeyi GİB duyurularından ya da mali müşavirinizden öğrenin.
- %1: Temel gıda ürünleri (ekmek, un vb.), bazı tarım ürünleri
- %10: Gıda, yazılım hizmetleri, konaklama, ulaşım, kitap ve benzeri
- %20: Genel oran; çoğu mal ve hizmet
Sık sorulan sorular
KDV dahil fiyattan KDV nasıl çıkarılır?
Fiyatı (1 + KDV oranı) değerine bölün. %20 için 1,20'ye bölünür: 36.000 ÷ 1,20 = 30.000 TL matrah, aradaki 6.000 TL KDV'dir.
KDV'yi yüzde 20 çıkararak bulmak neden yanlış?
KDV matrahın yüzdesidir, dahil fiyatın değil. Dahil fiyat zaten matrah + KDV olduğu için %20'si matrahın %24'üne denk gelir ve KDV'yi fazla gösterir.
Oranı bilmiyorum, hangisini seçmeliyim?
Ürün ya da hizmetin hangi oran listesinde olduğuna bakmak gerekir. Genel oran %20'dir; gıda, konaklama ve benzeri kalemlerde düşük oranlar uygulanabilir. Şüpheli kalemde GİB duyurularına ya da mali müşavire başvurun.
%0 seçeneği ne zaman kullanılır?
KDV uygulanmayan ya da sıfır oranlı işlemleri hesaba katmak için konmuştur. İşlemin gerçekten bu kapsamda olup olmadığını mali müşavirinizle teyit edin.
İndirilecek KDV ne demek, iade alınır mı?
Mükellefler satın alırken ödedikleri KDV'yi (indirilecek KDV) satışta hesapladıkları KDV'den mahsup eder. Fark vergi dairesine ödenir; indirilecek KDV fazlaysa devreden KDV olarak taşınır ya da koşullar uygunsa iade talep edilir.
Resmî kaynaklar
Güncel oran ve düzenlemeler için ilgili kurumun duyurularına bakın:
Vergi oranları ve istisna tutarları her yıl değişebilir. Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; beyanname ve ödeme işlemlerinde Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularını esas alın ve gerekirse mali müşavirinize danışın.