Enflasyon Hesaplama nedir?
Bugün 10.000 TL ile aldığınız market sepetini üç yıl sonra aynı miktarda almak için kaç lira gerekir? Yıllık enflasyon %35 gittiği varsayımıyla cevap 24.603,75 TL. Başka bir deyişle bugünkü 10.000 TL üç yıl sonra yalnızca 4.064,42 TL'lik mal alır.
Tutarı, ortalama yıllık enflasyon oranını ve süreyi girin; hem gelecekte aynı sepet için gereken tutarı hem de bugünkü paranızın gelecekteki alım gücünü görün. Birikim, maaş zammı ve sözleşme güncellemesi gibi kararlarda enflasyonun bileşik etkisini sezgiyle değil rakamla görmek işe yarar.
Bileşik enflasyon formülü
Yıllık oranlar toplanmaz, çarpılır. Bu yüzden her yıl %35 enflasyon, üç yılda %105 değil %146,04 bir fiyat artışı demektir.
Örnek 1: 10.000 TL, %35, 3 yıl
- Kümülatif enflasyon: 1,35³ − 1 = %146,04.
- Aynı sepet için gereken tutar: 10.000 × 2,4604 = 24.603,75 TL.
- Bugünkü 10.000 TL'nin alım gücü: 4.064,42 TL; alım gücü kaybı %59,36.
Örnek 2: 25.000 TL, %20, 5 yıl
Kümülatif enflasyon %148,83. Aynı alım gücü için 62.208,00 TL gerekir; 25.000 TL'nin gelecekteki alım gücü 10.046,94 TL, kayıp %59,81. Oran 15 puan daha düşük olsa da süre 2 yıl uzadığı için alım gücü kaybı neredeyse aynıdır (%59,81 ve %59,36): süre ve oran birlikte etkilidir.
10.000 TL'nin alım gücü
| Yıllık enflasyon | 1 yıl sonra | 3 yıl sonra | 5 yıl sonra |
|---|---|---|---|
| %20 | 8.333,33 TL | 5.787,04 TL | 4.018,78 TL |
| %35 | 7.407,41 TL | 4.064,42 TL | 2.230,14 TL |
| %50 | 6.666,67 TL | 2.962,96 TL | 1.316,87 TL |
Rakamları okurken sık yapılan hatalar
- Alım gücü kaybı ile fiyat artışını karıştırmak. %146 fiyat artışı, paranın %146 değil %59 değer kaybetmesi demektir.
- Yıllık oranları toplamak. 3 yıl × %35 = %105 yanlıştır; doğrusu %146,04.
- Aylık enflasyonu yıllık sanmak. Aylık %3, yıllık yaklaşık %42,58 eder (1,03^12 − 1).
- Kişisel sepetinizi TÜFE ile bire bir eşitlemek. Kira, gıda ya da ulaşım ağırlığınız endeksten farklıysa kendi enflasyonunuz da farklı olur.
- Tahmini oranı kesin sanmak. Sabit oran bir varsayımdır; geçmiş dönem için TÜİK'in açıkladığı gerçek endeksi kullanın.
Sık sorulan sorular
Maaş zammı enflasyonu karşılıyor mu nasıl anlarım?
(1 + zam) ÷ (1 + enflasyon) − 1 formülü reel değişimi verir. Örneğin %30 zam ve %35 enflasyonda sonuç yaklaşık %-3,7'dir; ücretiniz sayısal olarak artsa da alım gücünüz azalmıştır.
Geçmiş yıllar için doğru enflasyonu nereden bulurum?
Resmî TÜFE değerlerini TÜİK yayımlar. Geçmiş bir dönem için dönem başı ve sonu endeks değerlerini oranlamak en güvenilir yoldur.
Aylık enflasyonu yıllığa nasıl çeviririm?
(1 + aylık oran)^12 − 1 kullanın. Her ay %2 enflasyon yaklaşık %26,82 yıllık enflasyon eder.
Sabit oran varsayımı ne kadar güvenilir?
Gerçek enflasyon yıldan yıla değişir. Sabit oran, farklı senaryoları karşılaştırmak için pratiktir ama tahmin değildir. %20, %35 ve %50 için sonuçlara bakarak bir aralık düşünebilirsiniz.
Birikimimi enflasyona karşı korumak için ne yapmalıyım?
Önce net getirinin enflasyonun üstünde olup olmadığına bakın. İkisini Reel Getiri Hesaplama sayfasında yan yana koyarak alım gücü kazancınızı görebilirsiniz. Hangi aracın uygun olduğu bu sitenin konusu değildir.
Resmî kaynaklar
Güncel oran ve düzenlemeler için ilgili kurumun duyurularına bakın:
Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Faiz, stopaj ve vergi oranları kurumdan kuruma ve zamana göre değişir; işlem yapmadan önce güncel oranları teyit edin.