Faiz Hesaplama nedir?
Elinizde 100.000 TL var, karşınızdaki yıllık %45 faiz öneriyor ve para 180 gün kalacak. Vade sonunda hesaba 20 bin mi, 22 bin mi yazılacak? Cevap, faizin hangi yöntemle işletildiğine bağlı ve fark iki bin liranın üzerinde olabilir.
Bu sayfada anaparayı, yıllık oranı ve vadeyi gün olarak girersiniz; basit ve bileşik sonuç yan yana çıkar. Aşağıda iki yöntemin ne zaman ayrıştığını, vade uzadıkça farkın nasıl yön değiştirdiğini ve rakamları okurken en sık yapılan hataları bulacaksınız.
Aynı oran, iki ayrı hesap
Basit faizde faiz yalnızca anapara üzerinden işler; günlük faiz her gün aynıdır. Bileşik hesapta biriken faiz de anaparaya katılıp kendi faizini doğurur. Araçtaki bileşik sonuç, girdiğiniz yıllık oranı bir yıllık efektif oran sayıp süreyi üs olarak kullanır.
Örnek 1: 100.000 TL, %45, 180 gün
Yarım yıllık vadede basit hesap yaklaşık iki bin lira daha yüksek görünür. Yani bir kurum “yıllık %45 basit faiz” derken bir başkası “yıllık %45 efektif” diyorsa aynı yüzde farklı para demektir.
- Basit faiz: 100.000 × 0,45 × 180 ÷ 365 = 22.191,78 TL. Vade sonu tutar 122.191,78 TL.
- Günlük basit faiz 123,29 TL; vade boyunca getiri oranı %22,19.
- Bileşik hesapta faiz 20.109,88 TL, vade sonu tutar 120.109,88 TL çıkar.
Örnek 2: 50.000 TL, %36, 90 gün
Basit faiz 4.438,36 TL, vade sonu tutar 54.438,36 TL; günlük faiz 49,32 TL. Bileşik hesapta faiz 3.938,32 TL, vade sonu tutar 53.938,32 TL olur. Kısa vadede iki yöntem arasındaki fark küçüktür ama oran yüksek olduğu için yine de yaklaşık 500 TL eder.
Vade uzadıkça fark yön değiştirir
Bir yıllık vadede iki yöntem aynı sonucu verir. Yıldan kısa vadede basit hesap, yıldan uzun vadede bileşik hesap daha yüksektir. İki yıllık vadede fark 20.250 TL'ye çıkar.
| Vade | Basit faiz | Bileşik faiz |
|---|---|---|
| 30 gün | 3.698,63 TL | 3.101,06 TL |
| 90 gün | 11.095,89 TL | 9.594,65 TL |
| 180 gün | 22.191,78 TL | 20.109,88 TL |
| 365 gün | 45.000,00 TL | 45.000,00 TL |
| 730 gün | 90.000,00 TL | 110.250,00 TL |
Sık yapılan hatalar
- Yıllık oranı vadeyle çarpmak: %45'i 6 ay için doğrudan uygulamak yerine gün sayısını 365'e bölün.
- Aylık oranı 12 ile çarpıp yıllık sanmak. Bileşik işleyen bir üründe aylık %3, yıllık %36 değil yaklaşık %42,58 eder.
- 360 ve 365 gün esasını karıştırmak. Bu araç 365 kullanır; sözleşmeniz 360 diyorsa sonuç biraz yükselir.
- Brüt faizi cebe giren para sanmak. Stopaj ve komisyon sonrası net tutar için Vadeli Mevduat Faizi Hesaplama sayfasını kullanın.
- Faizin ne zaman ödendiğine bakmamak: vade sonunda tek seferde ödenen faiz ile aylık ödenen faiz, yeniden değerlendirme imkânı yüzünden birbirine eşit değildir.
Sık sorulan sorular
Günlük faiz nasıl hesaplanır?
Yıllık faiz oranı 365'e bölünüp anaparayla çarpılır. Örneğin 100.000 TL ve %45 için günlük faiz 123,29 TL'dir. Bu rakam basit faiz içindir; bileşik hesapta günlük tutar her gün biraz artar.
Aylık faiz oranını yıllığa nasıl çeviririm?
Basit yaklaşımda aylık oran × 12 yapılır. Bileşik yaklaşımda (1 + aylık oran)^12 − 1 kullanılır. Aylık %3 için ilki %36, ikincisi %42,58 verir.
Vade günü 365'e mi 360'a mı bölünür?
Bankacılıkta ikisi de görülür. Mevduatta çoğunlukla 365, bazı ticari işlemlerde 360 esas alınır. Sözleşmedeki gün sayım esasına bakın; bu araç 365 kullanır.
Neden bileşik faiz kısa vadede basitten düşük çıkıyor?
Bileşik formül yıllık oranı efektif yıllık getiri sayar. Bir yılın kesri için bu oran, doğrusal olarak bölünmüş basit orandan biraz küçük bir faiz üretir. Vade bir yılı aşınca faizin faizi devreye girer ve sıralama tersine döner.
Artık yıl sonucu değiştirir mi?
Araç her yıl 365 gün kabul eder. 366 günlük bir yılda bazı kurumlar 366'ya böler; fark küçüktür ama yüksek tutarlarda lira düzeyinde görünebilir. Sözleşmedeki gün esasına bakın.
Resmî kaynaklar
Güncel oran ve düzenlemeler için ilgili kurumun duyurularına bakın:
Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Faiz, stopaj ve vergi oranları kurumdan kuruma ve zamana göre değişir; işlem yapmadan önce güncel oranları teyit edin.