Amortisman Hesaplama nedir?
500.000 TL'ye bir makine aldınız. Bunu tek seferde gider yazamazsınız; faydalı ömrü boyunca yıl yıl gidere dönüştürürsünüz. Her yıl ne kadarını gider yazacağınız, seçtiğiniz yönteme göre değişir ve ödeyeceğiniz vergiyi etkiler.
Varlık bedelini, faydalı ömrü (yıl) ve yöntemi seçin. Araç yıllık amortisman ve net defter değeri tablosunu hazırlar.
İki yöntem
- Normal (eşit tutarlı) amortisman: Oran = 1 ÷ faydalı ömür. Her yıl maliyet bedeli üzerinden aynı tutar.
- Azalan bakiyeler: Oran normal oranın 2 katıdır (en fazla %50) ve her yıl kalan net değer üzerinden uygulanır; son yıl kalan değer itfa edilir.
Örnek 1: 500.000 TL, 5 yıl, iki yöntem yan yana
Azalan bakiyeler ilk yılda gideri öne çeker: ilk yıl 200.000 TL, normalde 100.000 TL. Beşinci yıl kalan 64.800 TL tek seferde itfa edilir. Toplamda ikisi de 500.000 TL'yi gidere dönüştürür; yalnızca zamanlaması farklıdır.
| Yıl | Normal | Azalan bakiyeler | Azalan: net defter |
|---|---|---|---|
| 1 | 100.000 TL | 200.000 TL | 300.000 TL |
| 2 | 100.000 TL | 120.000 TL | 180.000 TL |
| 3 | 100.000 TL | 72.000 TL | 108.000 TL |
| 4 | 100.000 TL | 43.200 TL | 64.800 TL |
| 5 | 100.000 TL | 64.800 TL (kalan itfa) | 0 TL |
Örnek 2: Kısa ömürde %50 sınırı
240.000 TL'lik bir varlık 4 yıllık faydalı ömre sahipse normal oran %25, azalan bakiyelerde 2 katı olan %50 sınırına tam oturur. Yıllık tutarlar 120.000, 60.000, 30.000 ve son yıl kalan 30.000 TL olur. Normal yöntemde ise her yıl 60.000 TL'dir. Ömür 4 yıldan kısaysa normal oranın 2 katı %50'yi aştığı için araç oranı %50'de keser.
Örnek 3: 8 yıllık ömür, 1.200.000 TL
Normal oran %12,5; azalan bakiyelerde %25'tir. İlk yıl 300.000 TL, ikinci yıl 225.000 TL, üçüncü yıl 168.750 TL, dördüncü 126.562,50 TL ve böyle devam eder; yedinci yılın sonunda net defter değeri 160.180,66 TL kalır ve sekizinci yıl bu tutar tamamen itfa edilir. Uzun ömürlü varlıklarda son yıl itfası belirgin bir sıçrama yaratabilir.
Sık yapılan hatalar
- Faydalı ömür yerine garanti süresini girmek.
- Azalan bakiyeler yöntemini her varlığa uygulamaya çalışmak; bazı varlıklarda uygulanamayabilir.
- Alış ayını hesaba katmamak. Araç tam yıl hesabı yapar, yıl içinde alınan varlıkta ilk yıl farklı olabilir.
- Arsa gibi amortismana tabi olmayan varlıklara amortisman yazmak.
Sık sorulan sorular
Faydalı ömür nasıl belirlenir?
Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yayımladığı amortisman oranları ve faydalı ömür tebliğlerine göre belirlenir.
Her varlık için azalan bakiyeler seçilebilir mi?
Bazı varlıklar (ör. binalar) için azalan bakiyeler yöntemi uygulanamaz; kurallar için mali müşavire danışın.
Amortisman vergiyi nasıl azaltır?
Yıllık amortisman gider olarak kayıtlara geçtiği için kurumlar veya gelir vergisi matrahını düşürür. Hangi yöntemin avantajlı olduğu şirketin kâr durumuna bağlıdır.
Azalan bakiyelerde oran neden %50 ile sınırlı?
Normal oranın iki katı uygulanır ve bu oran en fazla %50 olabilir. Faydalı ömrü 4 yıl ya da daha kısa olan varlıkta bu sınır devreye girer.
Yöntemi sonradan değiştirebilir miyim?
Seçilen yöntemi sonradan serbestçe değiştirmek mümkün olmayabilir. Seçim yapmadan önce mali müşavirinize danışın.
Resmî kaynaklar
Güncel oran ve düzenlemeler için ilgili kurumun duyurularına bakın:
Amortisman uygulamasında mevzuat ve istisnalar için mali müşavirinize danışın.