Net Bugünkü Değer Hesaplama nedir?
100.000 TL'ye bir makine alıyorsunuz ve önümüzdeki dört yıl boyunca makinenin size 30.000, 35.000, 40.000 ve 45.000 TL kazandıracağını düşünüyorsunuz. Toplam gelir 150.000 TL, kâr gibi duruyor. Peki paranızın başka yerde %20 getiri sağlayabildiğini hesaba katarsanız yatırım hâlâ cazip mi?
Net bugünkü değer (NBD) bu soruya tek rakamla yanıt verir. Dönem 0'dan başlayarak nakit akışlarını yazın, iskonto oranını girin; araç her dönemin bugünkü değerini tabloyla gösterir ve toplamı verir.
Her nakit akışı bugüne çekilir
Dönem 0 yatırım anıdır ve iskonto edilmez. Sonraki her akış, geçen dönem sayısı kadar iskonto edilir. Yatırım çıkışını eksi işaretle, girişleri artı işaretle yazın.
Örnek 1: −100.000 yatırım, dört yıl gelir, %20 iskonto
Toplam gelir yatırımdan 50.000 TL fazla olsa da %20 getiri beklentisini karşılamıyor.
- 1. yıl: 30.000 ÷ 1,20 = 25.000,00 TL
- 2. yıl: 35.000 ÷ 1,44 = 24.305,56 TL
- 3. yıl: 40.000 ÷ 1,728 = 23.148,15 TL
- 4. yıl: 45.000 ÷ 2,0736 = 21.701,39 TL
- Toplam bugünkü giriş 94.155,09 TL; yatırım 100.000 TL olduğu için NBD −5.844,91 TL.
Örnek 2: −250.000 yatırım, %12 ve %25 iskonto
Akışlar 80.000, 90.000, 100.000 ve 110.000 TL. %12 iskontoda NBD +34.261,03 TL; %25 iskontoda −32.144,00 TL. Aynı proje, beklenen getiri düşükken kârlı, yüksekken zararlı görünür. İç verim oranı yaklaşık %18,01 olduğu için eşik bu iki oranın arasındadır.
İskonto oranı karar çizgisini nasıl kaydırır?
NBD'nin sıfır olduğu iskonto oranı iç verim oranıdır; bu projede yaklaşık %17,09.
| İskonto oranı | NBD | Sonuç |
|---|---|---|
| %10 | 16.986,54 TL | Değer yaratıyor |
| %15 | 4.581,53 TL | Değer yaratıyor |
| %17 | 198,07 TL | Sınırda |
| %20 | −5.844,91 TL | Değer yok ediyor |
| %25 | −14.688,00 TL | Değer yok ediyor |
Sık yapılan hatalar
- Dönem uyumsuzluğu. Aylık nakit akışlarını yıllık iskonto oranıyla çarpıştırmak sonucu bozar; oran ve akış aynı dönem uzunluğunda olmalıdır.
- İlk akışı eksi yazmamak. Yatırım çıkışı negatif girilmezse NBD anlamsız büyür.
- Yatırımı dönem 0 yerine dönem 1'e koymak. Araç ilk değeri iskonto etmez; para bugün çıkıyorsa ilk sıraya yazın.
- Enflasyonlu akışları reel oranla iskonto etmek ya da tersi. İkisi tutarlı olmalı.
- Vergi, ek yatırım ve bakım giderlerini akışa katmamak.
Sık sorulan sorular
İskonto oranı ne olmalı?
Genellikle yatırımcının beklediği asgari getiri ya da sermaye maliyeti kullanılır. Tek doğru oran yoktur; farklı oranları denemek karar sınırının nerede olduğunu gösterir.
NBD ile iç verim oranı ilişkisi nedir?
İç verim oranı, NBD'yi sıfıra eşitleyen iskonto oranıdır. İskonto oranınız iç verim oranından düşükse NBD pozitiftir.
Birden fazla proje arasında nasıl seçilir?
Aynı iskonto oranıyla hesaplanan NBD'si yüksek olan proje, sermaye kısıtı yoksa genellikle tercih edilir. Proje büyüklükleri çok farklıysa ek ölçütler gerekir.
Nakit akışlarının sayısı kaç olabilir?
Araç istediğiniz sayıda dönem kabul eder; boşluk, virgül ya da satır ayracıyla yazabilirsiniz.
NBD pozitifse yatırım mutlaka iyidir mi?
Hayır. Sonuç, girdiğiniz akış tahminlerine ve iskonto oranına bağlıdır; tahminler gerçekleşmezse sonuç değişir.
Resmî kaynaklar
Güncel oran ve düzenlemeler için ilgili kurumun duyurularına bakın:
Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Faiz, stopaj ve vergi oranları kurumdan kuruma ve zamana göre değişir; işlem yapmadan önce güncel oranları teyit edin.